Proces en planning landelijke milieunormen

Update 28 augustus 2026: Besluit in de ministerraad over een afstandsnorm

Op 28 augustus is in de ministerraad een besluit genomen over de afstandsnorm voor windturbines op land. De Kamerbrief daarover is hier te vinden.

Het kabinet kiest ervoor de in het ontwerpbesluit opgenomen afstandsnorm van twee keer de tiphoogte van een windturbine te behouden. Omdat de afstandsnorm in bepaalde specifieke situaties beperkend kan zijn voor de opgaves, zal in het ontwerpbesluit voor de afstandsnorm de instructieregel ‘rekening houden met’ worden opgenomen. ‘Rekening houden met’ betekent dat de afstandsnorm zwaar weegt in de belangenafweging die in het kader van dergelijke besluiten plaatsvindt, maar niet dwingt tot een bepaalde uitkomst. Gemotiveerd kan het bevoegd gezag besluiten een kleinere afstand te hanteren, op basis van de lokale situatie. Hiermee heeft het kabinet ook duidelijk oog voor de enorme opgave van de woningbouw en het belang van de energietransitie. 

In de AMvB zal ook een aantal uitzonderingen op de instructieregel worden gedefinieerd waarvoor de afstandsnorm niet van kracht is. Verder zal in de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit een lijst van (niet limitatieve) voorbeelden worden opgenomen waarbij deugdelijk onderbouwd van de afstandsnorm kan worden afgeweken. Dit wordt de komende periode nader uitgewerkt. 

Het kabinet zal voor het einde van het jaar het ontwerpbesluit aan het parlement voor voorhang toezenden. 

Bij inwerkingtreding van het ontwerpbesluit, vervallen provinciale instructieregels met betrekking tot afstandsnormen. 

Zie voor verdere toelichting de updates hieronder.

Update 13 juli 2026 - Nog geen besluit over afstandsnorm, ingangsdatum 1 januari 2027 niet haalbaar, overbruggingsregeling wordt verlengd

De besluitvorming over een mogelijke afstandsnorm voor windturbines stond op de agenda van de laatste ministerraad voor het zomerreces, op 10 juli. Het onderwerp is aangehouden tot een volgende vergadering. De volgende ministerraad vindt plaats op 14 augustus, maar het is nog niet bekend of het onderwerp dan wordt besproken. 

Inmiddels is duidelijk dat het niet meer haalbaar is om de nieuwe landelijke normen op 1 januari 2027 in te laten gaan. Maar de huidige overbruggingsregeling - waardoor bestaande windparken kunnen blijven draaien - loopt eind dit jaar af. Daarom wordt de overbruggingsregeling verlengd tot en met 31 december 2027. Formeel zal de Raad van State hier nog over adviseren. Daarna volgt een definitief besluit over de verlenging. Dit is waarschijnlijk in het najaar.

De overbruggingsregeling voorziet in een verlenging van de geldigheid van de huidige algemene milieuregels voor de bestaande windparken (3 turbines of meer) en was eerder al verlengd tot 31 december 2026.  

Toelichting op het proces (overgenomen van Platform Participatie)

Na besluitvorming over de afstandsnorm is de volgende stap het aanbieden van het ontwerpbesluit aan de Eerste en Tweede Kamers. Dan wordt ook de reactienota geplaatst. De reactienota heeft als doel te reageren op de zienswijzen, die zijn ingediend op het ontwerpbesluit en het milieueffectrapport (gepubliceerd najaar 2023)..

Lees verder over de planning (Platform Participatie)

Zodra wij bij de Helpdesk Wind op Land meer weten, plaatsen we een update op deze pagina.

Update 2 oktober 2025

Op 1 oktober diende VVD-kamerlid De Groot een motie in. In deze motie pleit hij voor milieu-, geluids- en afstandsnormen die ten minste 80% van de zoekgebieden doen afvallen. De Tweede Kamer stemde op 2 oktober over de motie: de motie werd aangenomen. Je leest de motie hier.

Vervolg: de minister van EZK neemt de stemming over de motie mee in haar overwegingen en het gesprek met de staatsecretaris van IenW over de milieunormen voor windturbines. Het is niet bekend wanneer dat gesprek plaatsvindt.

Update 18 juni 2025: overbruggingsregeling verlengd tot 31 december 2026

De overbruggingsregeling voor windturbineparken is verlengd tot 31 december 2026. Zie: Staatscourant 2025, 18322 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen. Met deze verlenging wordt voorkomen dat een juridische leemte ontstaat omdat het niet lukt om de nieuwe landelijke milieunormen op de beoogde datum van 1 juli 2025 in te laten gaan. De verlenging is uiterlijk tot eind 2026, maar kan per koninklijk besluit eventueel op een eerder tijdstip stoppen. De inhoud van de overbruggingsregeling blijft gelijk.

In lijn daarmee is de planning dat de definitieve windturbinenormen uiterlijk per 1 januari 2027 in werking zullen treden. Zie vraag 6 in deze Kamerbrief van 10 juli 2025.

Q&A naar aanleiding van verlengen overbruggingsregeling

• Waarom is er nog geen besluit genomen over de nieuwe milieunormen?

Er is nog geen politieke overeenstemming over de inhoud van de nieuwe milieunormen. Het ministerie van IenW geeft aan dat met name over de afstandsnorm nog gesprekken worden gevoerd. De afstandsnorm gaat over een minimumafstand tussen windturbines en woningen. De invulling van de afstandsnorm (naast de andere milieunormen) is volgens het ministerie van IenW ingewikkeld omdat het mogelijk gevolgen heeft voor andere maatschappelijke opgaven, zoals de woningbouw en energievoorziening.

• Wat kunnen lokale overheden in de tussentijd doen?

Het is niet nodig te wachten met het maken van plannen voor windprojecten. De onderzoeken en procedures voor een windproject duren lang en het is belangrijk zoekgebieden en/of concrete locaties tot stand te brengen in gesprek met alle belanghebbenden. Het is nog steeds mogelijk om lokale normen op te stellen voor windturbineparken. De concept-normen kunnen daarbij als leidraad worden gebruikt. Ook als de lokaal opgestelde normen buiten de bandbreedte van de concept-normen vallen, blijven ze geldig, als ze zijn vastgesteld / vergund voordat de nieuwe landelijke normen in werking treden.

Wat ging hieraan vooraf

De concept-normen en het bijbehorende plan-MER zijn op 12 oktober 2023 gepubliceerd. Tot en met 22 november 2023 konden zienswijzen worden ingediend.